Livskraft!

Eg må sei at det å få DNS (Did Not Start) på Ironman 70.3 i Haugesund var tøffare å takle enn eg hadde forestilt meg.
Sundagen så prøva eg å halde meg borte frå sosiale mediar.

Vanlegvis, når venner og bekjente deltar i M-Dotkonkurransar er det moro å følgje med via Lifetracker-sida til IRONMAN.
Men eg takla det berre ikkje.
Var alt for skuffa over meg sjølv.

Måndagen var ikkje noko betre.
Da kom sorgen, og sinne. Eg var utruleg sint og blei ganske sjølvdestruktiv.
Alle dei gode tankane eg hadde gjort meg rundt min ikkje-deltakelre,
alle dei gode grunnane, var som blåst bort.
Eg fekk nokre gode meldingar og kommentarar av venner og bekjente, det hjelpte.

Og det blei bedre på tysdagen.
Etter at eg "rasa frå meg" på måndagen. Så kom stille etter stormen dagen etterpå.

Når alarmen går - "Å leve med en overaktiv røykvarsler"

Tittelen har eg berre lånt.* Den passa så bra.

Den beskriv tilværelsen min veldig bra nemleg.

Me har alle ein slags innebygd røykvarslar. Ein alarmsentral, om ein vil.

I hjernen.

Den ligg i eit område i hjernen, i det limbiske systemet (også omtalt som "pattedyrhjernen").

Og den heiter amygdala ("mandelhjernen").

Det er hjernens røykvarsler.

Den oppfattar trusselsignalar.

Er det stor fare, fare for livet, er det veldig nyttig, for då kjem heile den kroppslege reaksjonen med det same: høg puls, økt fokus, klar for kamp eller flukt, osv (og det er ein annan del i hjernen, nemleg hjernestammen, "reptilhjernen" som har ansvar for).

Er det mindre fare, så er det ein annan del i hjernen (i hjernebarken) som vurderar: Er det grunn til å reagere? Slik at den kroppslege reaksjonen eventuelt uteblir ("Det var ingen hoggorm, berre ein rar pinne.").

Hos meg (og mennesker med same diagnose eller problematikk) så er denne røykvarsleren, amygdalaen, hyperaktiv. Dessutan er det så å seie lite kommunikasjon mellom denne og hjernebarken - den gjer stort sett som den vil (dette fenomenet blir også kalla for "amygdala hijack" - amygdalaen kaprar heile hjernen, så då eg i eit av mine siste innlegg skreiv av hjernen "køddar med meg", så var det i grunnen ikkje så dum omskriving - men det er berre ein liten del av hjernen da. Det er amygdalaen som køddar med resten av hjernen).

Dette opplevar eg altså gang på gang på gang.

Og det er rimeleg frustrerande.

Og slitsamt.

Det er også slik at når alarmen først har gått, er den vanskeleg å "slå den av".

Heile kroppen er i alarmberedskap. 

Og den er mistenksam. 

Kan jo hende at trusselen dukkar opp igjen?

Når "trusslane" er av psykologisk natur, så er det vanskeleg å avreagere - det er lettare å finne ut at pinnen ikkje var ein hoggorm likevel - pust ut og gå vidare. Men kva gjer du med ein psykologisk trussel som ikkje går over?.

I går så var det ein slik dag der alarmen gjekk.

Det var ingen konkret situasjon, men fleire faktorer som spela saman, så var terskelen nådd, og alarmen utløyst, og eg blei stressa, sliten, aggressiv, tenkte ikkje lenger klart, eg orka ikkje, alt blei for mykje, eg blei kvalm, fekk sjølvdestruktive tankar...

Det at eg skal til Haugesund spelar nok litt inn der, eg er anspent, og stressa.

Igår var det sommarfest på senteret, og sjølv om eg hadde mest lyst til å grave meg ned så skrapa eg saman den siste resten av fornuft og kom meg dit (eg gravde meg også ned i dyner og tepper og puter først, og det roa meg littegrann ned, men dette orkar eg eigentleg heller ikkje - det kan hjelpe å koma seg ut - verre kunne det ikkje bli eigentleg).

Sommarfesten i går.

Sommarfesten var fin, den, og eg fekk ein pause frå meg sjølv.

Men pussig nok, så var det som alarmen berre var "sett på vent". Snooze-button liksom.

Eg kom meg heim etter festen og tok ein luftetur med Lukas.
Og da snakkar med om tur i rusletempo. Men likevel, sjølv om eg prøva å ta det med ro, så var pulsen skyhøg, og eg hadde pusteproblem, og hjartet var i utakt - eg hadde berre lyst til å grine.

Det er godt eg har Lukas som selskap.

Og då eg hadde kome heime etter rusleturen, som altså berre varte i ein halv time, så var eg så sliten at eg omtrent ikkje visste kor eg var hen.

Og eg var altfor stressa til å sova.

Altfor stressa.

Kroppen var fortsatt i alarmberedskap.

Eg angra at eg ikkje hadde tatt turen til legevakta. 

Der er det nemleg nokre flinke sjukepleiarar som greier å roe ned eit kaotisk hode.

Det tok lang tid før eg sovnar.

Dei timene fram til kl.02. blei hodet mitt fullt av tankar om å slutte å trene, kvitte med meg Lukas, kansellere alle konkurransar i framtida, kutte kontakt med alle venner, og verre sjølvdestruktive tankar som ville gjera slutt på tilværelsen slik eg kjenner den.

Heldigvis, så sovna eg. Utmatta. Resignert.

Med tanken i hodet om at eg drit i kva som skjer vidare.

Og pussig nok, så gjekk pulsen ned.

Eg sovna.

I dag så er eg sliten etter i går, og eg tek det med ro.

Eg har eigentleg lyst til å skrive om våtdrakt og nye svømmebriller, men det er som eg får skrivesperre når eg ignorerar slike hendelser som i går.

Eg kallar jo ikkje bloggen "triatlonterapi" utan grunn (i staden for "super-sprek-og-glad-triatlet-som-er-full-av-energi-og-svømmer-sykler-og-løper-kvar-dag-og-lagar-deilege-matretter-på-fritida"-blogg).

Niks, her blir det opp-og-ned-turar.

Så, mens andre pleier formtoppen sin foran konkurransen i Haugesund (og ja, dette var eit planlagt innlegg hos meg også, men pytt pytt), så driv eg mine eigen vesle survival-camp...

Sykkelsko i sand. Det luktar triatlonterarapi her...

*Delar av innleggstittelen er lånt frå foreslesningsnotater"skrive av Psykiater Arild Steinsholt Jervell, og heile forelesningsnotat kan du lese viss du trykker her (er i PDF-format).

Hodet mitt kødder med meg!

Nå likar eg best å skrive positive innlegg.

Om gode løpeturar, sykling, små bølger og blå himmel.

Og det er mykje denne bloggen handlar om, nemleg å skrive om det som er bra.

Om gleda ved trening, om å sette fokus på det positive rundt meg.

Eg er ein ganske positiv og optimistisk person, men når det røyner på, så blir eg fort utslått.

Det er små marginer.

Og saka er, at hodet mitt køddar med meg.

For å sei skrive det rett ut.

Det har seg slik at eg er plaga med mareritt om natta.

Ikkje kvar natt, heldigvis. 

Men omtrent annankvar natt.

Det er ikkje alltid at eg vaknar skrekkslagen. 

Av og til så vaknar eg berre med ein dårleg følelse, ein slitenhet, eit eller anna som sit i kroppen på morgontimane, som eg ikkje skjønner kor kjem frå.

Noko stemmar ikkje. Det er uklart.
Noko er berre ikkje på plass - sjølv om  - Lukas er der jo?

Så dukkar det plutsleg opp bilder og følelser frå drømmene eg hadde den natta.

Huff.

Det handlar stortsett om vanskelege situasjonar, kranglar, diskusjonar og smertefulle konflikter med mine foreldre.

Det eg ikkje fekk gjort opp under oppveksten hentar meg inn igjen om natta.

Og det er ganske ubehageleg.

Det er greitt med ein gong imellom, men for å vera ærleg: slik har eg hatt det i fleire år nå.

Så snart eg begynte å grave litt djupare i kva som kanskje kunne vera årsaka til at eg "møtte veggen", "blei utbrent", "ikkje orka meir" osv, så dukka bildene og situasjonene opp, ikkje berre i samtaleterapi, men også om natta.

Det er slitsamt!

Det steler utruleg mykje energi.

Slik som i dag.

Eg vaknar, og det er noko som ikkje stemmer.

Det er ein slags tristhet, følelse av forlatthet, fortvilelse, og sorg, som ulmar inni meg, djupt inni meg, slik at det knapt er kjennbart.

Og dette til tross for at eg hadde ein fin dag i går, og at sola skin i dag, det er meldt 24C heile dagen, kroppen er i fin form eigentleg, Lukas er frisk, det er fredeleg i nabolaget og eg har ein heil dag til min disposisjon.

Likevel så er eg utmatta før dagen har ordentleg begynt.

Til tross for mange timar med søvn og god frukost.

Hm.

Dette er i følge terapeuten min ikkje noko uvanleg, eller urovekkande.

Me jobbar tross alt med mange av desse traumene frå oppveksten.

Mykje av dette har lege skjult sidan den gongen, godt forsegla, arkivert ein stad der nede inni meg.

Så når eg begynner å stikke hull på denne "infiserte byllen", så er det ikkje rart at det blir smertefult?
Rive opp eit gamalt sår som ikkje hadde grodd?

Men likevel - eg skulle ønske eg slapp å bli henta inn igjen av gamle konfliktar.

For i dag, tross alt, når eg tenker rasjonelt, så skjønner eg jo at dette ligg 20år tilbake i tid.

Dette treng eg ikkje bry meg om lenger.
Det er over.

Kan ikkje også underbevisstheten min skjønne dette etterkvart???

Heldigvis har eg skjønt mønsteret i dette, og derfor veit eg at det som hjelper, er tid.

Det går seg til. Det tek føremiddagen.

Av og til heile dagen.

Blomstring tek tid.

Timar, der sjølve omgivelsane minner meg på at eg er den eg er i dag, og ikkje den eg var.

Eg kan ikkje tvinge fram at følelsane slepper taket, men eg kan hjelpe til litt.

Minne meg på kven eg er i dag.

Kanskje skrive innlegg om trening.

Lese andres bloggar.

Kose med Lukas.

Planlegge konkurransar.

Tråle gjennom nettbutikkar etter treningsutstyr.

Kikke på bilder, osv.

Vera meg sjølv.

Ignorere gamle stemmar i hodet som fortel meg om ubrukelighet.

Fokusere på meg sjølv, på her og nå.

På mål eg har satt meg.

Minne meg på gleden av trening.

Det er som om eg må bygge meg sjølv opp att etter slike netter.

Men er det dette som skal til, så får eg gjera det.

Igjen og igjen.

Eg kan jo ikkje gje opp når eg har kome så langt...

Og når det gjeld trening, så er nok ikkje kroppen heilt klar til dyst på slike dagar som denne. Men, som eg har som mantra for slike dagar: 

Do what you can do in the moment.

Noko går an.

Om ikkje den planlagte lange sykkelturen, så kanskje ein kortare tur?`
Litt styrketrening i staden for fult 5x5.program?
Noko går an.

Eg får finne ut.

Slå av hovudet og la beina gjera jobben!

Eg likar den nye tittelen på bloggen min bedre og bedre.
Triatlonterapi.
Mange påstår kanskje at triatlon er galskap (og då blir uttrykket "triatlonterapi" ei motsetning i seg sjølv, ikkje sant?), men då tenker dei gjerne på ironmandistansen på 3,8km svømming, 180km sykling og 42,2km løping.

Det kan jo diskuteras om dette ikkje er sunn galskap?
Men kva som er sunt og kva ikkje, er jo ganske individuelt, og kvar enkelt synst eg skal finne ut om dette sjølv! For me er forskjellige.
For meg så handlar triatlon om meir enn ein dagleg løpetur.
Det blir rett og slett litt terapi.
For hovudet.

Jada, eg er nostalgisk.
Eg greier berre ikkje å ta av startnummerklistremerkene frå Haugesund ifjor...

Riktignok, så er eg også innom det folk flest tenker på når dei høyrer ordet "terapi".
Bortsett frå at eg aldri har plassert meg på ein sofa/couch for å snakke.
Og eg har snakka med både psykolog, psykiatrisk sjukepleiar og psykiater.
Sistnevnde hadde faktisk ein liten sofa på kontoret, men den var alt for kort til å ligge på, til og med for meg som er berre "fun-sized" med heile 160cm.

Ein bieffekt av kognitiv terapi er at du finn nye og bedre
 (og morsammare) tolkningar av situasjonen din.

Eg har hatt og har fortsatt, god utbytte av samtaleterapi.
Sist i går.
Me hadde blant anna evaluering av terapitilbudet på dagsordenen, og teraputen min og eg kom fram til at opplegget fungerar bra og skal fortsettes.

Sidan samtaleterapi for min del skjer i gjennomsnitt kvar tredje veke, er det god plass for annan type terapi i mellomtida.
Og det er da triatlontrening kjem inn!
Med ein halvironmankonkurranse som mål i juli, så kjem eg meg lettare ut av sofaen for å løpe eller sykle, sjølv om kroppen og hovudet føler for å synke saman i sofaen med eit halvsløvt blikk, for trøtt til å gjera noko, og for sliten til å sova.

Påminnelsar i nærområdet som minner meg
på at eg skal til Haugesund til sommaren!.

I går på ettermiddagen hadde eg det akkurat slik.
Etter eit par timar foran TVen og PCen, tilsynelatande "avslappande" med litt mat og te, så ville ikkje hovudet gje ro. "Huff, så sliten eg er, eg trur eg tek meg ein løpetur." tenkte eg.
YES!
Det er akkurat denne typen tankar eg håpar å få når eg er sliten. Som alternativ til "Huff eg er så sliten og orkar ingenting."
Eg var klok nok til å la Lukas vera heime.
Ein ting er løpesko og frisk luft og vårsol, ein annan ting er å dra 38kg muskelpakka stahet med meg på tur, når alt eg treng er å skru av hovudet og la beina gjera jobben.

La beina gjera jobben. Her med gode gamle Nimbus
(jepp, det går an å løpe i gamle løpesko),

Det tok meg snaue 10min, så kjente eg at dette var det beste eg kunne ha funne på.
Trøttheten blei igjen i leiligheten (saman med ein lettare oppgitt men fortsatt håpefull Lukas), hovudet slo seg av og beina tok over.
Ikkje at løpeturen var lett.
Ein kan og bør ikkje skille mellom kropp og sinn. Dei heng saman.
Med eit sliten hovud kan ein neppe forvente seg at kroppen yter på sitt beste.
Men av og til når hovudet har overload, så kan det hende at beina har den energien som trengst.

Med eit slitent hovud følgjer gjerne med stressmage og tilhøyrande oppblåsthet, så det var ikkje vanskeleg å velge meg den største treningstoppen eg hadde liggande for å skjule ballongmagen. Med "Tvedestrand triatlon" på brystet vakte dette gode minner til eit fint triatlonår i 2008, og vips, så hadde eg nokre positive bilder foran øyne.

Tvedestand Triatlon 2008. Min første utetriatlon.
Første kvinne opp av vatnet og annan plass til slutt.
Gode minner!
Og sjekk den solide hjelmen! Den har eg faktisk fortsatt ;)

Gode triatlonminner samanblanda med eit vårleg landskap og småhumpete grus, motvind og stigning langs elva gjorde susen.
Hovudet slo seg villeg av, og beina gjorde jobben sin.
Musikk på øyra som gav takten.
Beina som fylgde etter.
Hovudet gav ein liten beskjed: "Spring 5km så fort du kan utan å gå tom, og resten blir som den blir."
Ok.
Mottatt.
Med treningsapp som fartshaldar og riktig musikk gjekk det som smurt.
Ikkje at eg sprang spesielt fort.
Men det gjorde ikkje noko.

Vårstemning = oversvømming.

Eg kosa meg.
Beina gjorde jobben og hovudet fekk seg ein velfortent pause.
Motbakken heim att bruka eg til å få ned pulsen og ta innover meg landskapet, den fine vårstemning, fuglesong og utsikt mot vatnet og fjellet. Samt blomar langs vegen og lyden av mine urgamle men høgt elska ASICS nimbus mot nyfeidd asfalt.

I mykje bedre humør etter løpeturen -
plukka til og med blomar på veg heim!

Herleg.
Hjernekjemien min kom seg i balanse og dermed kunne hovudet etterkvart trygt slås på igjen.
Det høyrer med til historia at Lukas også fekk seg ein luftetur seinare den dagen.
Og som eg sat pris på at go'gutten drog meg opp dei bratte bakkane da!

Det trengst ingen formell evaluering for å fastslå at denne form for triatlonterapi fungerar godt for meg, og at eg skal fortsette med dette framover.
Vedtatt.

Og Lukas ventar tolmodig på tur...